IQAir सारख्या आंतरराष्ट्रीय एजन्सींनी दिल्ली-NCR मध्ये काही ठिकाणी सेन्सर बसवले आहेत.
नवी दिल्ली:
दिल्लीतील हवेची गुणवत्ता मंगळवारी गंभीरपणे विषारी राहिली, एकूण वायु गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) 494 वर पोहोचला. केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (CPCB) आकडेवारीनुसार, राष्ट्रीय राजधानीतील बहुतेक निरीक्षण केंद्रे नोंदवली गेली. 500 चा AQI, दिल्ली-NCR मधील सर्व शाळांना ऑनलाइन होण्यास भाग पाडते. तथापि, त्याच वेळी, आंतरराष्ट्रीय मॉनिटरिंग ॲप, IQAir ने दिल्लीचा AQI 1,600 दर्शविला.
दिल्लीचा AQI 494 होता पण IQAir ने 1,600 का दाखवला?
हवेच्या गुणवत्तेचे निर्देशांक मोजण्यासाठी सर्व देशांमध्ये वेगवेगळी मानके आहेत. प्रदूषक आणि त्यांच्या मोजमापाच्या प्रमाणानुसार ते देशानुसार बदलते. भारतात, PM 2.5 चे प्रमाण 60 आहे, तर काही देशांमध्ये, ज्यांनी जागतिक आरोग्य संघटनेचे (WHO) मानक स्वीकारले आहे, ते पाच किंवा दहा आहे.
त्याचप्रमाणे, भारताचा AQI 500 वर मर्यादित केला गेला आहे – म्हणजे त्यापेक्षा मोठा हवा गुणवत्ता निर्देशांक प्रदूषणाची पातळी अत्यंत गंभीर असल्याचा एक मोठा इशारा आहे.
CPCB नुसार, 0 आणि 50 मधील AQI चांगला, 51 आणि 100 समाधानकारक, 101 आणि 200 मध्यम, 201 आणि 300 खराब, 301 आणि 400 अत्यंत खराब, 401 आणि 450 गंभीर आणि 450 ते 500 पेक्षा जास्त गंभीर मानला जातो- .
दुसरीकडे, IQAir – जे देशाच्या पर्यावरण संरक्षण एजन्सीने विकसित केलेल्या यूएस मॉडेलवर आधारित आहे, त्याचे प्रमाण (500 पेक्षा जास्त) म्हणून ‘धोकादायक’ आहे.
आंतरराष्ट्रीय एजन्सी भारताच्या AQI चे निरीक्षण कसे करतात?
IQAir सारख्या आंतरराष्ट्रीय एजन्सींनी दिल्ली-NCR मध्ये काही ठिकाणी सेन्सर बसवले आहेत.
मात्र, प्रमाणित उपकरणांसह सेन्सर योग्य ठिकाणी बसवण्यात आले आहेत की नाही, याबाबत स्पष्ट माहिती नाही.
आपण कोणत्या मॉनिटरचा AQI फॉलो करावा?
कोणताही विशिष्ट योग्य किंवा चुकीचा मॉनिटर नसला तरी, भारतात, नागरिकांनी CPCB द्वारे जारी केलेल्या AQI चा विचार करावा – ज्यात प्रदूषणाचे मूल्यांकन करण्यासाठी दिल्ली-NCR मध्ये 40 स्थानके आहेत.
दिल्लीची हवा विषारी, GRAP 4 लागू
सोमवारी दिल्ली-एनसीआरमधील हवेच्या गुणवत्तेने ‘गंभीर प्लस’ श्रेणीत प्रवेश केल्यामुळे, दिल्ली सरकारने पहिल्या तीन टप्प्यांव्यतिरिक्त – प्रगत प्रतिसाद कृती योजना (GRAP) चा टप्पा 4 लागू केला.
या अंतर्गत दिल्लीत नोंदणीकृत BS-IV किंवा जुन्या डिझेल मध्यम आणि अवजड वाहनांवर बंदी घालण्यात आली आहे. अत्यावश्यक वस्तू वाहून नेणाऱ्या किंवा अत्यावश्यक सेवा पुरवणाऱ्या वगळता दिल्लीबाहेर नोंदणीकृत सर्व ट्रक आणि हलकी व्यावसायिक वाहने राष्ट्रीय राजधानीत प्रवेश करू शकणार नाहीत.
याव्यतिरिक्त, सार्वजनिक आणि खाजगी कार्यालयांना 50 टक्के क्षमतेने काम करण्यास सांगितले आहे आणि उर्वरित कार्यालयांना घरून काम करण्याची शिफारस करण्यात आली आहे. सर्व शाळा एकतर बंद किंवा ऑनलाइन झाल्या आहेत.
